Afgelopen vrijdag 6 november was het jaarlijkse feestje van MBA-H en MHA’s ‘ Bij de Tijd’. Twee hoofdthema’s werden aangesneden. Franchise in de zorg en de cooperatieve vereniging. Beide zijn een oplossing om enerzijds ondernemerschap  en kleine flexibele organisaties  te introduceren of in stand te houden en anderzijds toch marktkracht te ontwikkelen. C3 heeft al heel wat ervaring met de cooperatieve verenigingen in de zorg. Laten we de franchise en de cooperatie strategisch eens onder de loep nemen.

Franchise

Een succes in de zorg kun je vatten in een standaard concept. Dat standaard concept  (franchise) is op de markt te brengen. Dan ben je franchisegever/-verstrekker. De franchise is redelijk makkelijk uit te rollen, het vinden van franchisenemers in de zorg is wel een stuk  moeilijker. Wanneer je als gevestigde zorgorganistaie een franchisemodel in de markt zet, is er natuurlijk een grote kans, dat de eigen organisatie wordt uitgehold. Je creeert als het ware je eigen concurrent.  De vraag is of je dat erg moet vinden! Natuurlijk zijn er zorgorganisaties, die het eigen voortbestaan als hun hoogste strategische doel hebben geformuleerd. Op basis daarvan ontstaan de meeste (defensieve) strategieen. Zoals bekend zijn defensieve strategieen niet zo succesvol. Wanneer de strategie gericht wordt op toegevoegde waarde voor de klant (Porter), dan is een succesvol franchisemodel neerzetten in Nederland een heel goed middel, ook wanneer daardoor de oorspronkelijke organisatie van karakter verandert.

Wat er tegelijkertijd ook gebeurt met het invullen van succeszorg in een franchisemodel is, dat de aansturing sterk verandert. Immers, de franchisenemer is verantwoordelijk voor het goed invullen en uitvoeren van het concept. Daarmee is die verantwoordelijkheid heel dicht bij de werkvloer gebracht en is de organisatie kleiner en flexibeler!

Cooperatie

De cooperatieve vereniging doet zijn opgeld in de zorg. Huisartsen verzamelen hun huisartspraktijken in een cooperatie, de Zorgcooperatie Nederland is een conglomeraat van veel organisaties in de V&V en de VG. Binnen de cooperatie is er ruimte voor dienstontwikkeling, contractering op grote schaal (bijvoorbeeld met de zorgverzekeraar), dienstverlening, treasury en nog veel meer. Het feit, dat er een nieuwe juridische entiteit ontstaat, waar de leden van de cooperatie het voor het zeggen hebben, maar waar de centrale fabriek wel degelijk bedrijfsmatig gezond kan worden aangestuurd, schept veel mogelijkheden. Huisartsen kunnen op deze manier DBC’s afsluiten met de zorgverzekeraar of een cooperatie kan bijvoorbeeld een franchisemodel ontwikkelen, waar de leden gebruik van kunnen maken en tegelijkertijd via de ledenconstructie ook weer ‘eigenaar’  van zijn/blijven.

Zorgcooperaties zijn dan ook een goed alternatief om niet naar megaorganisaties te hoeven fuseren om toch de voordelen van de schaalvergroting te krijgen. Op die basis is in mijn advies de cooperatie ook de oplossing voor de diverse kleinere laboratoria. De leden organiseren een centraal bedrijf waarin de grote schaal diagnostische apparatuur een plek kan krijgen en de (buitenlandse) concurrentie niet alleen op kwaliteit maar ook op prijs verslagen kan worden.

Vrijdagmiddag kregen we ook de cooperatie rond het Vlietland ziekenhuis gepresenteerd. DSW, huisartsen, V&V organisaties, medisch specialisten, personeel…..ze worden allemaal leden van de cooperatie met stemrecht. Die leden brachten gezamenlijk een 18 miljoen Euro op voor het noodlijdende ziekenhuis. Het concept van de cooperatie is daar nog niet helemaal begrepen. Is het ziekenhuis nu de ‘melkfabriek’  van de cooperatie? Door de grote varieteit aan leden is het erg onduidelijk wat voor benefit de cooperatie nu voor haar leden gaat leveren. Een goed draaiend kwaliteitsziekenhuis?, een lagere zorgpremie?, werkgelegenheid voor personeel?, gegarandeerde instroom van nieuwe clienten vanuit het ziekenhuis? Vooral het laatste mag dan weer niet van de Nma. Geen keuzevrijheid meer voor de patienten. Wel zijn er plannen voor het onderbrengen van Zelfstandige Behandel Centra (ZBC’s) binnen de cooperatie. Nu is het maar te hopen, dat die ZBC’s dan minstens diensten gaan leveren, die voor alle leden profijtelijk zijn. Wanneer die ZBC’s echt van de cooperatie zijn en niet meer van de leden, dan vindt de Nma het vast en zeker weer goed. Bij het gezond realiseren van zo’n soort cooperatie kan iets heel moois ontstaan. Daarbij gaan de leden stuk voor stuk op in de ‘melkfabriek’  en kan de zorg echt  geherdefinieerd worden neergezet. Of de leden van de cooperatie DAT voor ogen hadden bij het oprichten????